Dwór myśliwski w Nieporęcie

Kiedy król Zygmunt III Waza w 1596 roku, po pożarze zamku królewskiego na Wawelu przeniósł się wraz z dworem z Krakowa do Warszawy. Monarcha rozpoczął natychmiast poszukiwania terenów na królewskie polowania. Problem z lokalizacją dworu myśliwskiego dla władcy polskiego miał duże znaczenie. Wybór padł na niedaleki, nadnarwiański Nieporęt, leżący w głębokiej puszczy w widłach rzek Wisły i Narwi, a jednocześnie przy szlaku prowadzącym od Warszawy przez Bródno ku przeprawie na Narwi i dalej odgałęzieniem szlaku bursztynowego na Jaćwierz.

Pałac w Łobzowie

Około 1357 roku na polecenie króla Kazimierza Wielkiego, nieopodal Krakowa wzniesiono gotycki zamek. Rezydencja była otoczona murem, z dojazdem od południowego - wschodu. Przy zamku stworzono ogród, który przylegał do rezydencji od strony południowo - zachodniej. W XV i XVI wieku zamek wraz z pobliskimi zabudowaniami często zmieniał właścicieli. Nastąpiły też zmiany w otoczeniu rezydencji, pod wpływem istniejącej mody rozbudowano ogród według stylu mieszczańskiego. Następny etap w dziejach pałacu w Łobzowie to czasy działalności królowej Bony Sforzy. Za jej życia ogród pałacowy przybrał postać bardziej „włoską”. W drugiej połowie XVI wieku, na zlecenie króla Stefana Batorego architekt Santi Gucci przekształcił gotycką rezydencję w manierystyczny pałac. Santi Gucci zaprojektował również rozległe, dwunasto kwaterowe założenie ogrodowe, gdzie rosły drzewa owocowe i winorośle. W ogrodzie królowały kwiaty, przede wszystkim róże oraz zioła, m.in. rozmaryn, lawenda i goździki.

Jan II Kazimierz Waza

Jan II Kazimierz Waza urodził się dnia 22 marca 1609 roku w Krakowie, zmarł 16 grudnia 1672 roku w Nevers we Francji. Był królem Polski w latach 1648 - 1668 oraz tytularnym królem Szwecji do 1660 roku. Jan Kazimierz był synem króla Polski i Szwecji Zygmunta III Wazy i Konstancji Habsburżanki, arcyksiężniczki austriackiej. Był przyrodnim bratem króla Władysława IV Wazy. W 1638 roku Jan Kazimierz wyruszył w podróż do Hiszpanii, aby objąć tam nadane mu stanowisko wicekróla Portugalii i admirała hiszpańskiego. Przypadek chciał, że wylądował w porcie pozostającej w wojnie z Hiszpanią Francji. Na rozkaz kardynała Francji, Armanda Jeana Richelieu, Jan Kazimierz został tam uwięziony i wypuszczony dopiero w 1640 roku po interwencji poselstwa Rzeczypospolitej.W 1643 roku królewicz Jan Kazimierz postanowił wstąpić do zakonu Serca Jezusowego w miejscowości Loretto. W 1645 roku Jan Kazimierz został w Rzymie mianowany kardynałem. Zrzekł się jednak tej godności, a następnie został zwolniony ze ślubów przez papieża Innocentego X, kiedy stał się kandydatem do polskiego tronu.

Pałac w Wilanowie

Król Jan III Sobieski nie chciał na stałe mieszkać w Warszawie. Kiedy został królem, apartamenty królewskie na zamku królewskim w Warszawie nie przedstawiały się zachęcająco. Monarcha przebudował je i ozdobił, podobnie jak pomieszczenia sejmowe, z pomocą królewskiego inżyniera, Tylmana z Gameren. Mimo remontów zamku, Jan III Sobieski wolał mieszkać na wsi.

Rezydencją monarchy został pałac w Wilanowie, barokowy obiekt wraz z założeniem ogrodowym usytuowanym nad jeziorem wilanowskim. Historia Pałacu Wilanowskiego rozpoczęła się dnia 23 kwietnia 1677 roku, kiedy to wioska zwana Milanów stała się własnością króla Jana III Sobieskiego. Wkrótce nazwę wioski zmieniono na Villa Nova, w nawiązaniu do tradycji antycznych, a po pewnym czasie spolszczono ją na Wilanów.

Ludwika Maria Gonzaga de Nevers, druga żona Władysława IV Wazy

Ludwika Maria Gonzaga de Nevers urodziła się dnia 18 sierpnia 1611 roku. Ludwika Maria była księżniczką francuską, chociaż rodzina jej pochodziła z Włoch. Dziadek Ludwiki Marii, ożeniony z dziedziczką księstwa Nevers w środkowej Francji, dał początek francuskiej gałęzi rodziny. Ojciec Ludwiki Marii, książę Karol, ożenił się z Katarzyną, która wywodziła się z rodziny książąt lotaryńskich, skoligowanych z rodziną Burbonów. Karol i Katarzyna mieli dwóch synów oraz trzy córki, Annę, Benedyktę i Marię. Ludwika Maria została osierocona przez matkę we wczesnym dzieciństwie. Sierotę przyjęła na wychowanie wpływowa w Paryżu ciotka, księżna de Longueville. Ludwika Maria uchodziła za piękność, miała również wytworne maniery. Przyszła królowa Polski wzbudzała ogromne zainteresowanie wśród wielu wpływowych kawalerów królestwa francuskiego. Maria Ludwika po wyjeździe z Paryża przeniosła się do Nevers i zamieszkała w zamku nad rzeką Loarą. Księżniczka wiodła tam niezbyt interesujące życie, bez paryskich uciech, intryg i spotkań towarzyskich. W 1630 roku Marię osierocił jej ojciec, Karol. W 1631 roku Ludwika Maria uroczyście wjechała do Nevers, aby przejąć tam władzę po zmarłym ojcu. Po pewnym czasie księżniczka ponownie przeniosła się do Paryża i zamieszkała w rezydencji rodzinnej, pałacu Nevers. Ludwika Maria w życiu osobistym nie była szczęśliwa. Stała się bohaterką mniejszych i większych skandali dworskich. Jeden z jej kochanków, z którym planowała się pobrać, został skazany na karę śmierci i ścięty na szafocie.

Cecylia Renata Habsburżanka, pierwsza żona Władysława IV Wazy

Cecylia Renata Habsburżanka urodziła się dnia 16 lipca 1611 roku w Grazu. Była dzieckiem cesarza Ferdynanda II i księżniczki bawarskiej Marii Anny. Poprzedniczki Cecylii Renaty na tronie polskim, Anna i Konstancja Habsburżanki były jej ciotkami. Cecylia Renata lata młodości spędziła w Wiedniu, Ratyzbonie oraz Pradze. W wieku dwudziestu sześciu lat stała się kandydatką do poślubienia Władysława IV Wazy. Rokowania w sprawie małżeństwa ze strony króla polskiego prowadził kapucyn Walerian Magni. Po krótkim czasie doszło do zawarcia traktatu rodzinnego między Wazami i Habsburgami, który miał zostać przypieczętowany małżeństwem Władysława IV Wazy i Cecylii Renaty.

Villa Regia (Pałac Kazimierzowski w Warszawie)

Położony malowniczo na skraju skarpy wiślanej, ukończony przed 1643 rokiem, budynek pełnił początkowo rolę królewskiej willi na przedmieściu i tak był nazywany, Villa Regia. Drugą nazwą rezydencji był pałac Ogrodowy. Rezydowali tu, m.in. królowie Władysław IV Waza i Jan II Kazimierz Waza z żoną Marią Ludwiką Gonzagą de Nevers oraz król Jan III Sobieski z żoną Marią Kazimierą de la Grange d’Arquien. Pałac Ogrodowy opisuje poeta dworski, Jan Andrzej Morsztyn słowami:

„Jest pałac, wiślne patrzący na wody

i na zarzeczne miasta i żuławy,

opasan wkoło ślicznemi ogrody…”[1]

Pałac Ujazdowski w Warszawie

Na miejscu zajmowanym obecnie przez współczesny Zamek Ujazdowski już w XIII wieku istniał drewniany gród należący do książąt mazowieckich. Nosił on nazwę Jazdów. Po zniszczeniach, będących skutkiem najazdów wojsk litewskich na przełomie XIII i XIV wieku, dwór książąt mazowieckich został przeniesiony na tereny osady Warszowa [Warszawa], a Jazdów przekształcony został na letnią rezydencję księcia. Stary dwór przejął podczas swego panowania król Zygmunt I Stary, a po śmierci monarchy utrzymywała go królowa Bona Sforza. Zamek Ujazdowski został rozbudowany w celach mieszkalnych przez włoską monarchinię. Drewniane założenie zamkowe uległo przebudowie za panowania królowej Anny Jagiellonki i króla Stefana Batorego. Królowa kazała zbudować nowy piętrowy drewniany dwór na północ od dzisiejszego zamku.

Zamek królewski w Warszawie

Dnia 8 marca 1596 roku kilkadziesiąt ciężkich, ładownych wozów wyruszyło spod wawelskiego zamku w Krakowie kierując się na północ. W tym samym czasie Wisłą płynęły trzy statki, na pokładzie których znajdował się dobytek rodziny królewskiej. Tego dnia król Zygmunt III Waza wraz z rodziną i dworem królewskim rozpoczął przeprowadzkę do Warszawy. Orszak królewski po dziesięciu dniach dotarł do wyznaczonego celu. Monarcha wraz z rodziną osiadł na zamku królewskim. W 1598 roku Zygmunt III Waza zaczął spełniać swoje marzenie związane ze stworzeniem rezydencji na miarę władcy europejskiego. Na wiele lat teren wokół warszawskiego zamku stał się ogromnym placem budowy. Około roku 1611 skończono główne prace budowlane. 

Władysław IV Waza

Władysław IV Waza urodził się dnia 9 czerwca 1595 roku w Łobzowie pod Krakowem, zmarł 20 maja 1648 roku w Mereczu na Litwie. Był królem Polski w latach 1632 - 1648 oraz tytularnym królem Szwecji w latach 1632 - 1648. W 1610 roku wybrany carem rosyjskim. Władysław IV Waza był pierwszym męskim potomkiem Zygmunta III Wazy i jego pierwszej żony Anny Habsburżanki. Władysław Zygmunt jako jedyny spośród dzieci zrodzonych z tego związku przeżył okres dzieciństwa i osiągnął pełnoletniość. Od początku widziano w nim dziedzica ojca, ponieważ było niemal pewne, że po śmierci króla Zygmunta III Wazy wybór szlachty padnie na najstarszego syna królewskiego.

Jako jedyny następca tronu cieszył się sympatią szlachty, a dla dużej części społeczeństwa był powodem do dumy jako kontynuator dynastii Jagiellońskiej. Kiedy pojawiał się na ulicach Warszawy witano go entuzjastycznie. W całym kraju wielką popularnością cieszyły się jego portrety, na których był przedstawiony z szabelką w ręku. Już wtedy pisano o nim wiersze, a ksiądz Piotr Skarga polecał go narodowi w swoich „Kazaniach Sejmowych”.