Konstancja Habsburżanka, druga żona Zygmunta III Wazy

Konstancja Habsburżanka urodziła się dnia 24 grudnia 1588 roku. Była młodszą siostrą pierwszej żony Zygmunta III Wazy, Anny Habsburżanki. Po zgonie królowej Polski, owdowiałemu Zygmuntowi III z pomocą pospieszyła teściowa, arcyksiężna Maria. Postanowiła ona ukoić ból władcy polskiego, oddając mu za żonę inną swą córkę, Konstancję. Dziewczyna miała wówczas zaledwie jedenaście lat i starszy o dwadzieścia dwa lata Zygmunt Waza długo zastanawiał się nad tym mariażem. Arcyksiężna Maria, matka Konstancji i zmarłej Anny z wielkim oddaniem, poświęceniem i energią zajęła się wychowywaniem osieroconych dzieci. Habsburżanka wykorzystując rozległe koligacje rodzinne chciała im zapewnić świetlaną przyszłość.

Anna Habsburżanka, pierwsza żona Zygmunta III Wazy

Anna Habsburżanka urodziła się dnia 16 sierpnia 1573 roku w Grazu, w rodzinie arcyksięcia Karola styryjskiego i Marii, córki Albrechta V, elektora bawarskiego. Małżonkowie ci byli bardzo skoligowaną parą. Karol był synem cesarza Ferdynanda I, a po matce Annie, płynęła w jego żyłach jagiellońska krew. Cesarz Ferdynand I oraz Anna Jagiellonka byli również dziadkami elektorówny Marii, stąd wynikało wielokrotne pokrewieństwo przyszłej królowej Polski i Szwecji z cesarzem Rudolfem II, Maciejem i Ferdynandem II, królową hiszpańską Małgorzatą, żoną Filipa III. Karolowi i Marii urodziło się piętnaścioro dzieci, z których najstarsza córka została małżonką króla Polski.

Zamek królewski w Krakowie

Zamek królewski w Krakowie mieści się na tzw. Wzgórzu Wawelskim. Zamek królewski był rozbudowywany przez kolejnych władców Polski, jednak największy okres jego świetności przypada na lata panowania króla Zygmunta I Starego. Na zlecenie monarchy gruntownie rozbudowane zostało w latach 1502 – 1507 skrzydło zachodnie zamku, następnie w latach 1507 - 1516 skrzydło północne. Lata 1524 - 1529 to czas modernizacji skrzydła wschodniego zamku królewskiego, a dwa pozostałe skrzydła, południowe i bramne doczekały się remontu w latach 1530 - 1536. Zamek królewski na Wawelu cieszył się swoją świetnością do roku 1595, kiedy to za panowania króla Zygmunta III Wazy doszło do pożaru. Po katastrofie zamek doczekał się przebudowany w latach 1599 - 1603. W 1609 roku dwór królewski  został przeniesiony przez króla Zygmunta III Wazę z Krakowa do Warszawy.

Zygmunt III Waza

Zygmunt III Waza urodził się dnia 20 czerwca 1566 roku w szwedzkim zamku Gripsholm, zmarł 30 kwietnia 1632 roku w Warszawie. Był królem Polski w latach 1587 - 1632 oraz królem Szwecji w latach 1592 - 1599. Zygmunt III Waza był jedynym synem króla szwedzkiego Jana III Wazy i Katarzyny Jagiellonki, córki Zygmunta I Starego i królowej Bony Sforzy. Po śmierci króla Stefana Batorego w 1586 roku odbyła się elekcja w 1587 roku. Dnia 19 sierpnia 1587 roku nowym królem Polski został obrany dwudziestojednoletni szwedzki królewicz Zygmunt Waza, siostrzeniec Anny Jagiellonki, która zabiegała o jego wybór. Przywożąca nowego króla Polski, Zygmunta Wazę szwedzka flotylla okrętów pojawiła się w Zatoce Gdańskiej pod koniec września 1587 roku. Dnia 7 października 1587 roku Zygmunt Waza wraz ze świtą przybył do Oliwy, gdzie w obecności kilkudziesięciu dostojników podpisał pacta conventa, a następnie ówczesny podskarbi pruski Jan Dulski, w zastępstwie nieobecnego marszałka Andrzeja Opalińskiego proklamował Zygmunta Wazę królem Polski. Po dotarciu do Krakowa, dnia 27 grudnia 1587 roku w katedrze wawelskiej został koronowany na króla Polski.

Nomenklatura partyjna w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej w latach 1945 – 1989

„Nomenklatura w państwach komunistycznych, to nie nomenklatura państwowych czy publicznych organów formalnie obsadzających [stanowiska], a [nomenklatura] faktycznie mianujących biur i sekretariatów rządzących komitetów partyjnych”.[1] „Dobór kadr na podstawie list nomenklaturowych był konsekwencją zasady kierowniczej roli partii i miał umożliwić partii pełną kontrolę wszystkich kierowniczych stanowisk w państwie, od najniższych po najwyższe.”[2]

Nomenklatura partyjna w czasach Polskiej Republiki Ludowej oznaczała pracowników aparatu partyjnego (partii komunistycznej) oraz mianowanych przez władze partyjne urzędników i funkcjonariuszy państwa, organizacji społecznych i administracji przemysłowej. W słownictwie partyjnym nomenklatura oznaczała ściśle sformalizowany system mianowań na stanowiska. 

Szanse powstania listopadowego

W książce, pt. „Szanse powstania listopadowego. Rozważania historyczne” twórczości Jerzego Łojka, autor stara się udowodnić, że powstanie listopadowe miało wielkie szanse powodzenia, które zostały zmarnowane przez głupotę, a może nawet zdradę jego przywódców. Przedstawia brak doświadczenia w dowodzeniu na wyższym szczeblu, organizację pracy sztabowej, która najbardziej „kulała” w czasie wojny polsko-rosyjskiej w 1831 roku. Przedstawia postać dyktatora powstania, generała Józefa Chłopickiego, który bojąc się przekształcenia powstania w rewolucję społeczną, sprzeciwił się udziałowi chłopów w zrywie niepodległościowym. Z książki można wysnuć sugestię, że gdyby Polacy potrafili połączyć wojskowe sukcesy z bardzo umiarkowanymi żądaniami politycznymi, jednocześnie wygrywać bitwy i podkreślać swoją gotowość do kompromisów, może udałoby się doprowadzić do sytuacji, w której obie strony zawarłyby jakieś porozumienia, ustępstwa. Ważnym elementem w ocenianiu szans powstania listopadowego będzie też zrozumienie polityki międzynarodowej ówczesnego okresu, ambicji dowódców powstania, gry politycznej oraz stosunków społecznych panujących w latach 1830-1831 na ziemiach Królestwa Polskiego

Robotnicy w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej w latach 1945 - 1989

„Robotnicy – według propagandy – nazywani byli gospodarzami kraju.”[1] Niestety władze nie traktowały robotników jak równoległych partnerów we wspólnym planowaniu i „tworzeniu” lepszego kraju i społeczeństwa. Dopiero 28 czerwca 1956 roku był dniem przełomowym w historii polskich robotników. Był to dzień wyjątkowy nie dlatego, że robotnicy  fabryki im. Stalina w Poznaniu zastrajkowali, lecz dlatego, iż wyszli z zakładu i ruszyli tłumnie w stronę centrum miasta pokazując swoją „społeczną siłę”. Kiedy zawyła syrena fabryczna, około dziesięć tysięcy ludzi  wyruszyło w stronę centrum miasta, a po drodze do strajkujących dołączali się robotnicy z innych zakładów. W centrum Poznania zebrało się około pięćdziesiąt tysięcy osób. 

Czym jest rozumienie?

Rozumienie jest to „czynność polegająca na przypisaniu ludziom, znajdującym się w pewnej sytuacji, zachowującym się w określony sposób, bądź też reagującym na pewne bodźce (lub trwalsze sytuacje) stanów psychicznych w sposób istotny powiązanych z tymi sytuacjami, zachowaniami czy reakcjami przy założeniu, iż zarówno te stany, jak i reakcje między nimi a bodźcami są postrzegane przez działających tak, jak to odzwierciedla nasz konstrukt”[1]. Rozumienie jest to również sztuka dostrzegania faktów i odróżniania ich od opinii. Rozróżnianie faktów i opinii to umiejętność potrzebna do właściwego odbioru informacji, jakie płyną do nas. „Z faktami trudno dyskutować, z opiniami – można, a nawet trzeba”. To ważne dla kształtowania potrzeby świadomego uczestniczenia w życiu publicznym. Konieczne wręcz w społeczeństwie obywatelskim. Rozumienie można także identyfikować ze sztuką poprawnego wnioskowania. Aby je przeprowadzić, należy przede wszystkim wiedzieć, z czego będziemy wyciągać wniosek, a więc zgromadzić odpowiednie dane lub choćby określić obszar, z którego będziemy je czerpać. Musimy też wiedzieć, czemu ma służyć proces wnioskowania, jaki chcemy przeprowadzić, czego chcemy się w ten sposób dowiedzieć. Po czym warto upewnić się, że to właśnie te, a nie inne informacje pozwolą nam wyciągnąć wniosek na dany temat. Najprościej pojęcie rozumienie możemy określić jako „proces poznawania obiektów i sytuacji oraz związków zachodzących między nimi.” 

Zakłady pracy w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej w latach 1945 - 1989

Według regulacji, które formalnie obowiązywały od 1950 roku, „przedsiębiorstwa tworzone [były] dla wykonywania zadań wynikających z narodowych planów gospodarczych.”[1] W praktyce oznaczało to pozbawienie samodzielności i całkowite podporządkowanie przedsiębiorstw administracji państwowej.[2] W nowych warunkach przedsiębiorstwa miały się kierować tzw. rozrachunkiem gospodarczym. W zarządzeniach o utworzeniu przedsiębiorstw państwowych podawało się jako zasadę działalności nie formułę „działania według zasad gospodarki handlowej” lecz „według zasad rozrachunku gospodarczego”.[3] W praktyce pełną kontrolę nad zakładami przejęły centralne zarządy[4] [partyjne]. 

Gospodarka w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej w latach 1945 - 1989

Według słów Andrzeja Paczkowskiego: „Cały plan rozwoju gospodarki [polskiej] był podporządkowany komunistycznej ideologii, której jednym z najważniejszych założeń było przekonanie o wyższości własności społecznej nad prywatną, a przewaga ta wyrażać się miała nie tylko większą sprawiedliwością w podziale dóbr, ale także wyższą skutecznością ich wytwarzania (…)”. 

„Dominujący wpływ na gospodarkę uzyskał aparat partii, dążącej do zapewnienia sobie przewodniej roli w społeczeństwie i kierowniczej – w państwie.”[1] Głównym organem planowania gospodarczego w Polsce był Centralny Urząd Planowania, powołany dnia 10 listopada 1945 roku. Początkowo urząd zajmował się przygotowaniem odbudowy kraju ze zniszczeń wojennych oraz opracowywał plany rozwoju gospodarczego. Dnia 10 lutego 1949 roku Centralny Urząd Planowania został przekształcony w Państwowy Komitet Planowania Gospodarczego, ten natomiast w 1958 roku został przekształcony w Komitet Planowania Gospodarczego przy Radzie Ministrów, a następnie w 1989 roku ponownie powrócił do swojej pierwotnej nazwy - Centralnego Urzędu Planowania.